Ik zoek hulp bij erg veel en hoge schulden.
Heb je veel schulden of erg hoge schulden? Kan je die niet meer afbetalen?
Is budgetbegeleiding, budgetbeheer of schuldbemiddeling niet voldoende om schuldenproblemen aan te pakken?
Een collectieve schuldenregeling (CSR) kan je helpen.
Wat is een collectieve schuldenregeling?
Een collectieve schuldenregeling (CSR) is een regeling voor mensen met langdurige of erg hoge schulden.
Je vraagt deze regeling vrijwillig aan bij de arbeidsrechtbank. Beslist de arbeidsrechter dat je mag starten, dan stelt die een schuldbemiddelaar aan om je te helpen.
Een CSR heeft twee doelen:
-
Je betaalt je schulden zoveel mogelijk af.
-
Je houdt tegelijk voldoende geld over om je basisbehoeften te betalen en menswaardig te leven.
Wat betekent dat voor jou?
Tijdens de regeling ben je beschermd tegen je schuldeisers.
Vanaf je toelating mogen je schuldeisers voor je oude schulden geen interesten en extra kosten meer aanrekenen. Ze mogen ook geen beslag meer leggen, op enkele uitzonderingen na.
Je schuldbemiddelaar beheert je inkomsten en betaalt je schuldeisers. Jij krijgt leefgeld. Je moet je wel aan strikte afspraken houden.
Hoe lang de regeling duurt hangt af van je inkomsten, uitgaven en schulden. Meestal duurt het maximaal 7 jaar. Soms kan het korter zijn, soms langer.
Na een goede afloop kan de arbeidsrechter de schulden kwijtschelden die je niet helemaal kon terugbetalen. Je hoeft die dan niet meer te betalen.
Enkele schulden zal je altijd nog moeten betalen: penale boetes, onderhoudsgelden, schulden die een schadevergoeding inhouden,...
Op die uitzonderingen na, ben je dus schuldenvrij.
Voor wie is de collectieve schuldenregeling?
Je kan een CSR aanvragen als:
-
je een particulier bent (geen onderneming) en in België woont;
-
je hoge of langdurige schulden hebt die je niet binnen een redelijke termijn kan terugbetalen. Bij tijdelijke betalingsproblemen kan je geen CSR aanvragen;
-
je te goeder trouw bent. Je hebt je situatie bijvoorbeeld niet bewust verslechterd en je inkomen of bezittingen niet opzettelijk verminderd;
-
je de laatste 5 jaar geen herroeping van een eerdere CSR kreeg.
Wie is je schuldbemiddelaar?
De arbeidsrechter stelt je schuldbemiddelaar aan. Dat is een onafhankelijk professional, meestal iemand van het OCMW of een advocaat. Het kan ook een gerechtsdeurwaarder zijn, maar dat komt minder vaak voor. Ze moeten allemaal dezelfde regels volgen, maar hun aanpak kan verschillen.
In je verzoekschrift kan je aangeven of je een voorkeur hebt voor een bepaalde schuldbemiddelaar. De arbeidsrechter beslist.
Wat doet een schuldbemiddelaar? Die probeert afspraken te maken met al je schuldeisers. Een schuldbemiddelaar kijkt dus niet enkel naar jouw belangen, maar ook naar die van je schuldeisers.
Hoe verloopt een collectieve schuldenregeling?
1. Verzoekschrift
Wil je starten met CSR? Dan dien je een aanvraag of verzoekschrift in bij de arbeidsrechtbank in je buurt. Met je postcode kan je hier opzoeken welke arbeidsrechtbank dat is. Het verzoekschrift indienen kan via de griffie of via het online platform 'Just Restart'.
In het verzoekschrift vul je informatie in over: je gezinssituatie, je inkomsten en uitgaven, je bezittingen en je schulden. Het CAW, OCMW of een advocaat kan je helpen om alle info te verzamelen.
2. Toelating
De arbeidsrechter onderzoekt of je aan de voorwaarden voor een collectieve schuldenregeling voldoet en neemt dan een beslissing.
Zegt de arbeidsrechter dat je mag beginnen, dan noemen we dat 'beschikking van toelaatbaarheid'. De arbeidsrechter stelt dan ook een schuldbemiddelaar aan.
De arbeidsrechter neemt deze beslissing meestal binnen de 8 dagen na het indienen van het verzoekschrift, tenzij de rechtbank extra informatie nodig heeft.
Vanaf nu ben je beschermd tegen je schuldeisers. Maar enkel tegen de schuldeisers van je oude schulden die mee zijn opgenomen in het verzoekschrift. De bescherming telt niet voor nieuwe schulden.
3. Eerste gesprek met je schuldbemiddelaar
Maak zo snel mogelijk een afspraak met je schuldbemiddelaar. Tijdens dit eerste gesprek bespreek je hoe de CSR zal verlopen.
4. Afspraken rond je geld
Aparte bankrekening
De schuldbemiddelaar opent een aparte bankrekening op jouw naam (de bemiddelingsrekening). Je hebt geen toegang tot deze rekening. De schuldbemiddelaar beheert deze voor jou.
Al je inkomsten moeten nu op deze rekening komen. Met dit geld betaalt de schuldbemiddelaar je schuldeisers.
Leefgeld
Jij krijgt een deel van je inkomen op je eigen rekening. Dit is je leefgeld.
Met je leefgeld betaal jij zelf je dagelijkse kosten zoals eten, kleding en benzine. Spreek af met je schuldbemiddelaar wie de vaste kosten zoals huur, elektriciteit, water en verzekeringen betaalt.
5. Afspraken rond je schulden
De schuldbemiddelaar onderzoekt je schulden en probeert binnen 6 tot 12 maanden een haalbaar plan te maken om je schulden af te betalen.
De schuldbemiddelaar stelt dat plan aan jou en je schuldeisers voor. Heb je opmerkingen? Geef die binnen de 2 maanden.
Jij, de schuldeisers en de arbeidsrechter moeten akkoord gaan met het plan.
Nadat de schuldbemiddelaar een afbetalingsplan heeft voorgesteld, zijn er zijn 3 mogelijkheden:
-
Minnelijke aanzuiveringsregeling (MAR): iedereen gaat akkoord met het voorgestelde plan. De CSR duurt dan (meestal) maximaal 7 jaar.
2. Gerechtelijke aanzuiveringsregeling (GAR): Gaat niet iedereen akkoord met het plan binnen de 12 maanden? . Dan legt de arbeidsrechter een plan op. De CSR duurt dan maximaal 5 jaar.
3. Totale kwijtschelding: Heb je hebt te weinig geld om iets van je schulden af te betalen? Dan kan de arbeidsrechter je schulden kwijtschelden, je moet deze schulden niet meer betalen. Opgelet: niet alle schulden kunnen worden kwijtgescholden. (Zie hiervoor onderdaan de FAQ 'Kunnen al mijn schulden kwijtgescholden worden?')
6. Jaarverslag
Elk jaar moet de schuldbemiddelaar een overzicht maken in het jaarverslag.
In dit overzicht staat:
-
hoeveel schulden je al hebt afbetaald
-
hoeveel schulden je nog hebt
-
hoeveel geld op je (spaar)rekening staat
-
welke kosten je schuldbemiddelaar aanrekent.
Vraag gerust meer uitleg aan je schuldbemiddelaar als iets niet duidelijk is.
7. Einde
De collectieve schuldenregeling stopt op de afgesproken datum. Je krijgt een eindvonnis. Dit is de officiële beslissing van de rechter dat de regeling stopt.
Kon je niet alle schulden afbetalen op het einde van de collectieve schuldenregeling? Dan kan de arbeidsrechter beslissen om je resterende schulden kwijt te schelden. Deze schulden moet je dan niet meer betalen.
Kwijtschelding gebeurt niet automatisch en kan niet voor alle schulden (onderhoudsgelden, penale boetes, …). Zie hiervoor onderdaan de FAQ 'Kunnen al mijn schulden kwijtgescholden worden?'
8. Wat erna?
Je krijgt een nieuwe start. Vanaf nu:
-
Worden al je inkomsten terug op je eigen rekening gestort.
-
Doe je al je betalingen terug zelf.
-
Maak je nieuwe afbetalingsplannen op voor schulden die overblijven na de collectieve schuldenregeling en niet zijn kwijtgescholden (zie hiervoor onderdaan de FAQ).
FAQ: meest gestelde vragen over collectieve schuldenregeling (CSR):
Loopt de samenwerking met je schuldbemiddelaar moeilijk? Heb je het gevoel dat je niet menswaardig kan leven?
Je kan dit melden aan de arbeidsrechter. Dat kan met een gewone brief of mail aan de arbeidsrechtbank, of via ‘JustRestart’.
Leg duidelijk uit wat er misloopt en wat je wil dat er verandert. De arbeidsrechter kan jou en je schuldbemiddelaar uitnodigen voor een gesprek op de rechtbank.
Een collectieve schuldenregeling is niet gratis. Je moet de schuldbemiddelaar betalen voor het werk dat die doet. Welke kosten de schuldbemiddelaar mag aanrekenen, staat in de wet.
Bij de start van de collectieve schuldenregeling legt je schuldbemiddelaar uit welke kosten er zijn, en hoeveel dat is. De kosten van de regeling worden opgenomen in het afbetalingsplan. Je moet ze dus niet betalen van je leefgeld.
Een collectieve schuldenregeling (CSR) kost geld. Je moet de schuldbemiddelaar betalen voor het werk dat die doet.
Kan je die kosten niet betalen? Dan kan je schuldbemiddelaar een tussenkomst aanvragen bij een fonds van de overheid (het Fonds ter Bestrijding van Overmatige Schuldenlast van de FOD Economie).
Dat kan bijvoorbeeld als:
-
je schulden volledig werden kwijtgescholden (dus ook je schuld t.a.v. de schuldbemiddelaar);
-
je schulden gedeeltelijk werden kwijtgescholden en er te weinig geld overblijft om de schuldbemiddelaar te betalen.
Je schuldbemiddelaar doet de aanvraag tot tussenkomst zelf, via een online platform of met een formulier.
De tussenkomst is beperkt tot maximaal 1.200 euro (kan uitzonderlijk worden uitgebreid).
Bron: Helder Recht, www.helderrecht.be
In principe betaal je zelf de kosten om naar je schuldbemiddelaar te gaan. Die kosten worden gezien als gewone uitgaven en moet je betalen met je leefgeld.
Uitzondering
Zijn de verplaatsingskosten erg hoog of zorgen ze voor financiële problemen? Bespreek dit dan met je schuldbemiddelaar. Samen kan je bekijken welke oplossingen mogelijk zijn.
Een collectieve schuldenregeling (CSR) is alleen voor particulieren. Zolang je ondernemer bent, kan je geen CSR aanvragen.
Wanneer kan het wel?
Je kan pas een CSR aanvragen in deze situaties:
-
je bent minstens 6 maanden gestopt met je zelfstandige activiteit;
-
je faillissement is volledig afgerond en officieel afgesloten.
Ben je ondernemer en weet je niet wat je moet doen met je schulden?
Blijf er niet alleen mee zitten. Problemen met een onderneming kunnen ingewikkeld zijn.
Waar kan je terecht voor hulp?
Je kan terecht bij Dyzo. Zij helpen ondernemers in moeilijkheden.
De hulp is gratis en vertrouwelijk.
Ze bieden onder andere:
-
advies over je cijfers en je situatie
-
juridisch advies over je rechten en plichten
-
hulp bij stress en onzekerheid
Neem contact op via: https://dyzo.be/nl/contacteer-ons
Tip! Wacht niet te lang om hulp te zoeken. Hoe vroeger je hulp vraagt, hoe vlotter problemen opgelost kunnen worden.
Er zijn enkele afspraken waar je je aan moet houden als je in een collectieve schuldenregeling zit:
-
De schuldbemiddelaar opent een nieuwe bankrekening voor jou. Al je inkomsten komen rechtstreeks op die rekening.
-
Bespreek alles over jouw situatie met je schuldbemiddelaar. Elke verandering in je leven is belangrijk.
-
Maak geen nieuwe schulden tijdens de CSR.
-
Probeer je inkomen te verhogen. Zoek naar (ander) werk. Ben je ziek en kan je niet werken? Vraag een attest aan de dokter en bekijk of je aangepast werk kan doen.
-
Vraag altijd toestemming aan je schuldbemiddelaar voor grote of onverwachte uitgaven.
Je schuldbemiddelaar of een schuldeiser kan een herroeping vragen aan de rechter.
Dit heeft grote gevolgen:
-
Je bent niet meer beschermd tegen je schuldeisers.
-
Je kan de komende 5 jaar geen nieuwe CSR aanvragen.
Voor kleine extra aankopen zal de schuldbemiddelaar zelf beslissen.
Het gaat dan om uitgaven die weinig impact hebben op de afspraken en de afbetaling aan de schuldeisers.
Gaat het om grotere, onverwachte kosten of uitgaven die invloed hebben op je afbetalingsplan? Dan beslist de arbeidsrechter hierover.
Let op
Vraag altijd eerst toestemming aan je schuldbemiddelaar voor uitgaven die niet alledaags of onverwacht zijn.
Bijvoorbeeld:
-
een huurwaarborg voor een nieuwe woning
-
een nieuw abonnement
-
de aankoop van een huishoudtoestel
Samen kan je bekijken wat mogelijk is.
Voor schulden van vòòr de CSR: nee, op enkele uitzonderingen na. Vanaf de toelating mogen je schuldeisers geen beslag leggen meer leggen op je woning, je auto, je meubels of je inkomen.
Want alle invorderingsacties worden dan tijdelijk stopgezet. Dit gaat niet enkel over (loon)beslag, maar bijvoorbeeld ook over herinneringen en aanmaningen.
Wat als er al beslag was vòòr je toelating tot de CSR?
Dan gaat de gerechtsdeurwaarder niet over tot verkoop van je spullen.
Er is wel een uitzondering: was de verkoop van je in beslag genomen spullen (bv. je auto of je meubels) al gepland voor je toelating? Dan kan die verkoop wel nog doorgaan. De opbrengsten gaan dan naar de bemiddelingsrekening.
Let op!
Maak je tijdens de CSR nieuwe schulden?
Dan kan er voor die nieuwe schulden wél beslag worden gelegd.
Die schulden zijn niet opgenomen in het afbetalingsplan van de CSR.
Bron: Helder Recht, www.helderrecht.be
Het kan dat je auto verkocht wordt. Dit bespreek je best met de schuldbemiddelaar.
De schuldbemiddelaar zoekt een akkoord tussen jou en de schuldeisers. Hij kan voorstellen om de auto te verkopen om de schulden af te betalen.
Heb je je auto nodig om te werken, voor je gezondheid of voor je gezin? Vertel dit zo snel mogelijk aan je schuldbemiddelaar. Leg ook uit waarom andere vervoermiddelen voor jou niet volstaan.
Komen jullie niet tot een akkoord, dan kan de arbeidsrechter hierover beslissen.
Verkoop je auto niet op eigen initiatief. Bespreek dit eerst met je schuldbemiddelaar.
Let op!
-
Is je auto al in beslag genomen en was de verkoop al gepland vóór de start van de schuldenregeling? Dan kan de verkoop toch doorgaan.
-
Heb je je auto gekocht met een lening die nog niet is afbetaald? Dan kan je de auto niet zelf verkopen. Er moet nagegaan worden welke rechten de kredietgever heeft.
Bron: Helder Recht, www.helderrecht.be
De schuldbemiddelaar moet een volledig beeld krijgen van jouw financiële situatie. Daarom mag hij informatie vragen over je bezittingen. Als bepaalde spullen veel waard zijn, kan de schuldbemiddelaar voorstellen om ze te verkopen om je schulden af te betalen. Niet al je spullen moeten worden verkocht: ook wat je nodig hebt om menswaardig te leven, is belangrijk.
Is het niet duidelijk welke spullen je hebt of wat ze waard zijn? Dan kan een schuldbemiddelaar vragen om bij je thuis langs te komen om te bekijken welke waardevolle spullen je hebt. Je hebt recht op privacy, de schuldbemiddelaar mag je woning alleen binnengaan als jij daarvoor toestemming geeft. Maar je moet ook meewerken aan de schuldbemiddeling en eerlijk informatie geven.
In de praktijk gebeurt een huisbezoek niet vaak.
Let op!
Alleen de arbeidsrechter kan beslissen dat bepaalde spullen verkocht moeten worden om je schulden af te betalen.
Bron: Helder Recht, www.helderrecht.be
Dat hangt ervan af. Soms kan je in je woning blijven wonen, soms is verkoop nodig om je schulden aan te pakken.
De schuldbemiddelaar gaat eerst na:
- wie de eigenaar is,
- wat de kosten zijn van je woning,
- hoeveel je geleend hebt, hoeveel je maandelijks afbetaalt en hoelang je nog moet betalen.
Soms is het niet nuttig om de woning te verkopen omdat:
- de afbetaling van je lening lager of ongeveer evenveel is als de gemiddelde huurprijs,
- de opbrengst van de verkoop alleen naar de bank gaat en niet naar andere schuldeisers.
Ook de gevolgen voor jou en je gezin tellen mee.
Als je de woning niet wil verkopen, dan maak je dat best snel duidelijk aan de schuldbemiddelaar. De schuldbemiddelaar bekijkt dan wat de mogelijkheden zijn met de bank en je schuldeisers.
Als je de woning wil verkopen, dan bespreek je dat eerst met de schuldbemiddelaar. Je kan je woning tijdens een CSR niet zomaar zelf verkopen: daarvoor gelden bijzondere regels en is de tussenkomst van de arbeidsrechter en een notaris nodig.
Ben je het niet eens met een voorgestelde verkoop? Vraag tijdig uitleg en advies. Stop de CSR niet zonder eerst de gevolgen te bespreken.
Let op!
Als je woning al in beslag werd genomen vóór de collectieve schuldenregeling (CSR), dan kan je woning toch verkocht worden. Dat kan als de notaris al is aangeduid voor de verkoop vóór je de CSR opstartte.
Bron: Helder Recht, www.helderrecht.be
Nee, je bent niet automatisch verplicht om te verhuizen naar een goedkopere woning.
Zijn je woonkosten (huur of lening) te hoog in verhouding tot je inkomen?
Dan kan de schuldbemiddelaar of de arbeidsrechtbank wel vragen dat je verhuist. Zo blijft er meer geld over om je schulden af te betalen én om menswaardig te leven.
Vertel je schuldbemiddelaar waarom je huidige woning belangrijk is, bijvoorbeeld door je werk, je kinderen, je gezondheid of de moeilijkheid om een andere woning te vinden.
Een verhuis is geen beslissing die je schuldbemiddelaar zomaar alleen kan opleggen. Als jullie er niet uitgeraken kan de arbeidsrechter worden betrokken.
Wie betaalt de kosten van een nieuwe woning?
Die kosten betaal je meestal zelf, met je leefgeld.
Vraag wel altijd eerst toestemming aan je schuldbemiddelaar of de rechtbank. Verhuizen brengt extra kosten met zich mee en kan invloed hebben op je budget.
Nee. Alleen omdat je in een collectieve schuldenregeling zit, krijg je geen automatische voorrang op een sociale woning.
Of je in aanmerking komt, hangt af van de voorwaarden voor sociale huur en van je persoonlijke situatie (financiële problemen, slechte woonomstandigheden,…). Er bestaan ook bijzondere voorrangsregels, maar die gelden niet automatisch voor iedereen met schulden.
Ben je dringend op zoek naar een woning? Vraag aan je woonmaatschappij, het OCMW of het CAW welke mogelijkheden er voor jou zijn.
Tip!
Vindt je schuldbemiddelaar of de arbeidsrechter dat je woning te duur is? Vraag dan een attest of verslag. Dat geeft niet automatisch voorrang, maar kan wel helpen.
Nee, niet alle schulden kunnen worden kwijtgescholden. Vraag je schuldbemiddelaar welke schulden in jouw situatie na de CSR nog kunnen overblijven.
Deze schulden kan de arbeidsrechter nooit kwijtschelden:
- penale (strafrechtelijke) boetes,
- schulden uit een schadevergoeding voor lichamelijke schade veroorzaakt door een misdrijf,
- alimentatieschulden (dit zijn schulden omdat je geen onderhoudsgeld betaald hebt),
- de restschulden na een faillissement (dit zijn schulden die nog niet afbetaald zijn na verkoop van alle roerende en onroerende goederen).
Heb je schulden die met een faillissement te maken hebben? Laat dan nakijken door je schuldbemiddelaar welke schulden precies onder een mogelijke kwijtschelding vallen.
Let op: schulden voor materiële schade door een misdrijf (bv. gestolen of beschadigde spullen) kunnen wel kwijtgescholden worden.
Bron: Helder Recht, www.helderrecht.be
Dat kan. Een collectieve schuldenregeling is altijd vrijwillig.
Wil je de regeling stoppen? Bespreek dit eerst met je schuldbemiddelaar, je hulpverlener van het OCMW of CAW of iemand die je kent.
Dit zijn de gevolgen:
-
Je schulden zijn niet opgelost.
-
Er komen opnieuw interesten bij. Je bent niet meer beschermd tegen gerechtsdeurwaarders en schuldeisers.
-
Je hebt geen recht op een kwijtschelding van schulden.
- Als je later opnieuw een CSR wil, begint alles weer vanaf stap 1.
Je vraagt de stopzetting digitaal via ‘JustRestart’ of met een brief of mail aan de griffie van de arbeidsrechtbank. De arbeidsrechter nodigt je uit voor een gesprek over waarom je wil stoppen.
Hulp bij het beheren van je budget?
Hulp bij het oplossen van schulden?
Bij wie of waar kan je terecht?
In deze folder lees je meer over hulpverlening bij budget- en schuldenproblemen.